У суботу, 5 лютага, для выпуска Настаўніцкай газеты рэктар Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта Сяргей Харытончык расказаў пра сябе і свой шлях да пасады рэктара, дасягненні і перспектывы вядучай вышэйшай тэхнічнай школы краіны, а таксама аб абнаўленнях у Кодэксе адукацыі і рэферэндуме па ўнясенні зменаў у Канстытуцыю Рэспублікі Беларусі.
«У дзяцінстве я марыў канструяваць аўтамабілі. У выпускным класе зразумеў, што трэба ісці вучыцца ў Беларускі політэхнічны інстытут на спецыяльнасць "Аўтамабілебудаванне". Конкурсы тады былі вялікія, але паколькі я скончыў школу з сярэбраным медалём, то здаваў толькі адну матэматыку. Экзаменацыйныя заданні рашыў адным з першых, атрымаў выдатную адзнаку і быў залічаны. Аднак у той час была агульная спецыяльнасць "Аўтамабіле- і трактарабудаванне", якая дзялілася адпаведна на дзве спецыялізацыі. Размеркаваннем па іх займаўся дэканат, які залічыў мяне на "Трактарабудаванне". У той момант мне здалося, што жыццё страчана і лепшае, што магло быць, ужо скончана», – прыгадаў рэктар.
Аднак, нягледзячы на расчараванне, Сяргей Васільевіч застаўся вучыцца і ніколі аб гэтым не пашкадаваў. Яму пашчасціла пазнаёміцца з выдатнымі выкладчыкамі, займацца навуковай дзейнасцю і нават практыкавацца на вядучых заводах краіны. Дарэчы, паступаў ён у Беларускі політэхнічны інстытут, а скончыў у 1994 годзе ўжо Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію. Затым пайшоў працаваць у Нацыянальную акадэмію навук Беларусі.
«Дваццаць гадоў пад кіраўніцтвам акадэміка, Героя Беларусі, генеральнага канструктара па аўтамабільнай тэхніцы М. С. Высоцкага я займаўся сваім любімым напрамкам – аўтамабілебудаваннем. А ў 2002 годзе, працуючы па-ранейшаму ў НАН, пачаў выкладаць ужо ў Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце. У 2014 стаў дэканам машынабудаўнічага факультэта, праз два гады – прарэктарам па вучэбнай рабоце, а з верасня 2017 прызначаны рэктарам».
За час свайго кіраўніцтва Сяргей Васільевіч адкрыў новыя спецыяльнасці, пашырыў міжнароднае супрацоўніцтва, павялічыў колькасць замежных студэнтаў, наладзіў сувязі з узбекскімі калегамі. Разам з імі быў адкрыты сумесны Беларуска-Узбекскі міжгаліновы інстытут прыкладных тэхнічных кваліфікацый. Яшчэ актывізаваў работу з прадстаўнікамі Шры-Ланкі і Кітая. Да таго ж менавіта на чале з Сяргеем Васільевічам універсітэт адзначыў 100-гадовы юбілей, прайшоў праверку пандэміяй і падышоў да такіх значных падзей, як абнаўленне Кодэкса аб адукацыі і Канстытуцыі Беларусі.
«Інжынерная адукацыя – адзін з ключавых элементаў развіцця эканомікі».
«У жыцці ўніверсітэта адбываліся і адбываюцца важныя падзеі. Так, на працягу юбілейнага года мы актыўна дэманстравалі свае дасягненні, прапагандавалі і прапаноўвалі грамадскасці шырока паглядзець на іх. У выніку многія нашы супрацоўнікі былі ўганараваны ордэнамі і медалямі. А самай вялікай узнагародай для ўсіх нас стаў нечаканы візіт Прэзідэнта краіны на ўрачысты сход нашага працоўнага калектыву. І ўдвая нечаканым было ўзнагароджанне калектыву ордэнам Працоўнай Славы. Дарэчы, ён упершыню ў гісторыі суверэннай краіны быў прысуджаны не асобе, а арганізацыі. Прэзідэнт падкрэсліў, які значны ўклад у развіццё краіны зрабілі нашы выпускнікі-інжынеры. Бо, сапраўды, незалежная Беларусь у пэўным сэнсе пабудавана розумам і працай нашых спецыялістаў, якіх мы рыхтуем амаль для ўсяго рэальнага сектара эканомікі», – не без гонару адзначыў Сяргей Васільевіч.
За стагоддзе БНТУ падрыхтаваў больш за 220 тысяч спецыялістаў як для Беларусі, так і для 90 краін свету. Сёння ў яго структуры 19 факультэтаў (з улікам двух замежных), 9 каледжаў, ліцэй, філіял у Салігорску, навукова-даследчы політэхнічны інстытут, навукова-тэхналагічны парк і доследны завод, адзіны ў сваім родзе Інстытут Канфуцыя па навуцы і тэхніцы. У іх навуку спасцігаюць каля 35 тысяч юнакоў і дзяўчат, з якімі працуюць амаль 6 тысяч работнікаў.
«Вялікай папулярнасцю сярод замежных студэнтаў, якіх у нас каля 3,6 тысячы чалавек, карыстаюцца спецыяльнасці "Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва", "Архітэктура", "Тэхналогія машынабудавання". У гэтым годзе ў нас рэкорд па экспарце адукацыйных паслуг – даход склаў звыш 5 млн долараў», – канстатаваў рэктар.
Дарэчы, у міжнародных рэйтынгах БНТУ займае даволі добрыя пазіцыі. Так, паводле QS World University Rankings, на які арыентуюцца многія прадстаўнікі навуковага асяроддзя і бізнесу, універсітэт уваходзіць у лік 800 найлепшых УВА свету.
«Хоць, на мой погляд, самы лепшы рэйтынгавы паказчык – гэта запатрабаванасць яго выпускнікоў. У нас яна вельмі высокая, і дыпломы нашага ўніверсітэта каціруюцца на міжнародным рынку працы. Бачым гэта па тых запытах, што паступаюць ад нашых выпускнікоў. Нехта пераехаў працаваць за мяжу, і да нас паступае запыт аб тым, ці сапраўды ён праходзіў навучанне ў БНТУ. Мы гэта пацвярджаем, і ніякай дадатковай інфармацыі ад нас не патрабуюць», – патлумачыў рэктар. – «А яшчэ па многіх нашых спецыяльнасцях заяўкі на выпускнікоў у некалькі разоў перавышаюць іх колькасць, таму нашы спецыялісты сапраўды запатрабаваны рэальным сектарам эканомікі».
Будучыня непарыўна звязана з лічбавізацыяй адукацыі, абнаўленнем матэрыяльна-тэхнічнай базы для падрыхтоўкі спецыялістаў у галіне нанатэхналогій, робататэхнікі, беспілотнага і электрычнага транспарту. Таму за апошняе дзесяцігоддзе ў БНТУ адкрыта больш за 50 новых спецыяльнасцей.
«У будучыні некаторыя нашы традыцыйныя спецыяльнасці могуць знікнуць, і нам сёння трэба думаць, як рыхтаваць спецыяліста пад эканоміку будучыні, пры гэтым арыентуючыся не толькі на попыт, які можа нарадзіцца заўтра, але і паслязаўтра. Нам трэба быць наперадзе пастаянна», – адзначыў Сяргей Васільевіч. – «У перспектыве акцэнт будзе зроблены на навуковых праектах, інавацыйнай дзейнасці, каб мы заўсёды былі ў авангардзе перадавой сусветнай навукі. Ёсць планы па далейшым развіцці ўласнага тэхнапарка, каб ён папаўняўся прадпрыемствамі, створанымі нашымі выпускнікамі і выкладчыкамі. Ад гэтага ўсе атрымаюць карысць: выпускнік створыць бізнес, універсітэт убачыць, якія веды і методыкі ўвасабляюцца ў рэальны тавар і паслугі, а дзяржава атрымае новы інавацыйны прадукт, які карыстаецца попытам. Вось да такой мадэлі мы і імкнёмся».
«Самы лепшы рэйтынгавы паказчык для ўніверсітэта – высокая запатрабаванасць яго выпускнікоў. Спрыяць развіццю ўніверсітэта будзе ў тым ліку і абноўлены Кодэкс».
«Мы чакалі гэты дакумент даўно, і ўнесеныя ў яго змяненні сапраўды актуальныя. Цяпер ім можна карыстацца і станавіцца на новы ўзровень развіцця», – дадаў Сяргей Васільевіч. – Вельмі важна, што ўзаконена атрыманне ступені бакалаўра, бо мы вучым замежных грамадзян, а ў некаторых краінах адсутнічае паняцце "інжынер". Таму зараз, маючы магчымасць выдаваць такі дыплом, знікнуць абмежаванні па наборы замежных грамадзян. Кодэкс паўплывае і на ўступную кампанію, актывізуецца мэтавая падрыхтоўка, будуць спрошчаны падыходы па залічэнні абітурыентаў. Канечне, мы захаваем і бесперапынную 5-гадовую падрыхтоўку спецыялістаў, напрыклад, па атамнай энергетыцы, дзе нельга скарачаць тэрмін навучання. Шэраг іншых пазітыўных навацый у Кодэксе мы таксама шматразова абмяркоўвалі, многія нашы папраўкі ўлічаны. Увогуле, Кодэкс – гэта жывы дакумент і вялікая калектыўная праца, таму мы з удзячнасцю ставімся да таго, што такі Кодэкс хутка ўступіць у дзеянне».
Гэтымі днямі абмяркоўваюць не толькі Кодэкс аб адукацыі, але і маючы адбыцца рэферэндум.
«Мы адзіная краіна, дзе робяць такую сур’ёзную трансфармацыю сістэмы кіравання, якая будзе насычана прадстаўнікамі працоўных калектываў – сапраўднымі элементамі народнага кіравання. Абмеркаванні, што ўжо адбыліся, паказваюць: наша грамадства з разуменнем ставіцца да тых прагрэсіўных норм, якія закладзены ў Канстытуцыі. У пачатку нашай незалежнасці мы, магчыма, капіравалі замежны вопыт, але сёння ў нас ёсць свой уласны нацыянальны шлях, і гэта наша вялікае дасягненне, якое мы замацоўваем у Канстытуцыі. Рэферэндум – важны і значны крок у развіцці нашага грамадства, і кожны беларус павінен разумець, што яго голас сапраўды важны».
