З 24 па 29 красавіка 2026 года дэлегацыя Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта ў складзе намесніка дэкана факультэта транспартных камунікацый Ягора Міхайлавіча Жукоўскага і загадчыка кафедры «Будаўнічыя канструкцыі імя д.т.н., прафесара Т.М. Пецольда» будаўнічага факультэта Вадзіма Віктаравіча Бондара прайшла стажыроўку ў адным з вядучых тэхнічных ВНУ свету – Універсітэце Тунцзі (Шанхай, Кітайская Народная Рэспубліка).
Для даведкі. Універсітэт Тунцзі – адзін з найстарэйшых і найбольш прэстыжных тэхнічных ВНУ Кітая. Ён быў заснаваны ў 1907 годзе нямецкім урачом Эрыхам Паўлюнам як Нямецкая медыцынская школа. У 1912 годзе школа атрымала назву Tongji German Medical School, а ў 1917 годзе – Tongji Medical and Engineering College. Сучасная назва – Універсітэт Тунцзі – была прысвоена ў 1923 годзе.
Сёння Тунцзі ўваходзіць у элітную групу кітайскіх універсітэтаў, якія падтрымліваюцца дзяржаўнымі праграмамі «Праект 211» і «Праект 985». У сусветных рэйтынгах універсітэт займае 177-е месца ў QS World University Rankings 2026 і 141-е месца ў THE World University Rankings 2026.
Гісторыя транспартнага будаўніцтва ў Тунцзі пачынаецца ў лістападзе 1914 года, калі 30 студэнтаў спецыяльнасці «грамадзянскае будаўніцтва» з Цындаоскага спецыяльнага вышэйшага каледжа былі пераведзены ў Тунцзі пасля заснавання тут дысцыпліны «будаўніцтва дарог і чыгунак». Так пачалася векавая гісторыя транспартнай навукі ва ўніверсітэце.
Аснову для развіцця дысцыпліны заклалі выдатныя навукоўцы старэйшага пакалення: Тун Дасюнь, Чжу Чжаахун, Лінь Сюсянь, Ян Пэйкунь, Яо Цзукан і іншыя. Менавіта ў Тунцзі нарадзіліся новыя ідэі, тэорыі і метадалогіі ў галіне транспартнага інжынірынгу Кітая.
Сёння Каледж транспартнага будаўніцтва валодае комплексным партфелем дысцыплін у галіне наземнага транспарту, з’яўляючыся адной з ключавых баз для падрыхтоўкі кадраў і навуковых даследаванняў.
Універсітэт валодае 17 дзяржаўнымі і правінцыйнымі навукова-даследчымі платформамі, уключаючы Дзяржаўны інжынірынгавы цэнтр тэхналогій маглеў-транспарту і будуемы Нацыянальны ключавы лабараторны цэнтр тэхналогій высокахуткаснага маглева. З 2017 года дысцыпліна «Будаўнічая інжынерыя» Тунцзі нязменна прызнаецца лепшай у свеце па версіі «Шанхайскага рэйтынгу» (ARWU).
Арганізатарам стажыроўкі выступіў прафесар Зэн Мэн’юань (кафедра транспартнай інфраструктуры). Візіт стаў лагічным працягам супрацоўніцтва паміж факультэтам транспартных камунікацый БНТУ і Тунцзі, якое ўключае сумесныя навуковыя праекты, абмен вопытам і нядаўнія лекцыі прафесара Зэна ў Мінску. Мэтай стажыроўкі было не толькі павышэнне кваліфікацыі, але і закладванне падмурка для новых сумесных ініцыятыў – ад навучальных выданняў да буйных даследчых праграм.
27 красавіка адбылася сустрэча дэлегацыі БНТУ з прафесарам Чжу Сін’і – намеснікам дэкана Каледжа транспарту Універсітэта Тунцзі. У размове таксама ўдзельнічалі прафесар Зэн Мэн’юань і прафесар Мохсен Алае. Бакі абмеркавалі перспектыўныя напрамкі супрацоўніцтва: інтэлектуальныя транспартныя сістэмы, лічбавае мадэляванне дарожных пакрыццяў, выкарыстанне штучнага інтэлекту для дыягностыкі інфраструктуры, а таксама магчымасці арганізацыі стажыровак для маладых навукоўцаў.
На перамовах з кіраўніцтвам каледжа былі абмеркаваны крокі па ўдзеле ў конкурсе сумесных беларуска-кітайскіх навукова-тэхнічных праектаў, намечаны тэмы для сумесных публікацый у часопісах Q1–Q2. Кульмінацыяй візіту стала перадача падпісанага з боку БНТУ мемарандума аб узаемаразуменні паміж факультэтам транспартных камунікацый БНТУ і Каледжам транспартнага будаўніцтва Універсітэта Тунцзі. Дакумент замацоўвае намеры на 2026–2031 гады: абмен студэнтамі і выкладчыкамі, сумесныя летнія і зімовыя школы, распрацоўку навучальных выданняў, гарманізацыю адукацыйных праграм і ўдзел у грантах.
«Мы вельмі цэнім давер і адкрытасць нашых кітайскіх калегаў, – падкрэсліў намеснік дэкана ФТК Ягор Жукоўскі. – Прафесар Зэн Мэн’юань, намеснік дэкана прафесар Чжу Сін’і, прафесар У Дзіфэй і прафесар Мохсен Алае стварылі атмасферу сапраўднага творчага партнёрства. Упэўнены, што за гэтай стажыроўкай рушаць новыя сумесныя перамогі – ад паспяховых грантаў да выпуску дапаможнікаў і падручнікаў, якія будуць запатрабаваны і ў Беларусі, і ў Кітаі».
Асаблівае ўражанне на дэлегацыю БНТУ зрабіла знаёмства з навукова-даследчай лабараторыяй дарожнага і транспартнага інжынірынгу Універсітэта Тунцзі – адной з найстарэйшых у Кітаі (заснавана ў 1959 годзе). У 2000 годзе яна стала першай ключавой лабараторыяй Міністэрства адукацыі КНР у гэтай галіне. Сёння лабараторыя займае плошчу 9 792 м², кошт асноўных фондаў – 342,8 млн юаняў (≈ 48 млн долараў). У штаце 67 вядучых навукоўцаў, уключаючы двух акадэмікаў Інжынернай акадэміі Кітая.
Экскурсію правёў прафесар Мохсен Алае. Госці аглядзелі абсталяванне, сярод якога унікальныя ўстаноўкі:
Сістэма паскораных выпрабаванняў пакрыццяў (APT): дазваляе за некалькі месяцаў змадэляваць шматгадавую эксплуатацыю (нагрузка да 75 кН на вось);
Васьміступенны сімулятар паводзін кіроўцы і бяспекі руху;
Мадэляванне натуральнага транспартнага патоку;
Кліматычная выпрабавальная камера тыпу Walk‑In з пашыраным тэмпературным дыяпазонам (ад –80°C да +250°C).
Дэлегацыя таксама наведала Shanghai Experimental Teaching Demonstration Center for Transport Engineering. У 2018 годзе цэнтр атрымаў афіцыйны статус гарадскога дэманстрацыйнага цэнтра. Ён аб'ядноўвае 7 спецыялізаваных лабараторый (дарогі і аэрадромы, гарадскі рэйкавы транспарт, транспартнае планаванне, інтэлектуальныя падключаныя аўтамабілі і інш.), займае плошчу 7 528 м² і налічвае больш за 6 200 адзінак абсталявання, уключаючы ўзгаданы васьміступенны сімулятар.
Важнай часткай перамоваў стала дамоўленасць аб падрыхтоўцы сумеснага вучэбнага дапаможніка па дысцыпліне «Аэрадромы». Дапаможнік будзе прызначаны для новай прафілізацыі, набор на якую ў БНТУ пачнецца ўжо ў 2026 годзе. Такім чынам, першыя студэнты новай спецыялізацыі атрымаюць навучальнае выданне, створанае пры ўдзеле вядучых кітайскіх экспертаў – прыклад аператыўнага ўкаранення міжнароднага вопыту ў адукацыйны працэс.
У рамках стажыроўкі дэлегацыя БНТУ азнаёмілася з выбітнымі аб'ектамі будаўніцтва і транспартнай інфраструктуры Шанхая. Асаблівая ўвага была нададзена раёну Пудун, дзе ўзвышаюцца ўсясветна вядомыя небаскробы: Шанхайская вежа (Shanghai Tower, 632 м – другі па вышыні будынак у свеце), Сусветны фінансавы цэнтр (Shanghai World Financial Center) і вежа Цзінь Маа (Jin Mao Tower). Гэтыя архітэктурныя дамінанты неразрыўна звязаны з шматузроўневымі транспартнымі развязкамі і мастамі, якія сталі сімвалам спалучэння інжынернага мастацтва і гарадской эстэтыкі. Падобныя комплексы, якія аб'ядноўваюць аўтамабільныя трасы, лініі метро і пешаходныя прасторы, забяспечваюць рух мільёнаў жыхароў і гасцей мегаполіса і служаць навочным прыкладам інтэграцыі ўрбаністыкі і транспартнага планавання. Члены дэлегацыі адзначылі, што знаёмства з гэтымі аб'ектамі дапоўніла тэарэтычную частку стажыроўкі яркімі практычнымі прыкладамі рэалізацыі складаных інжынерных рашэнняў.
Важным пунктам праграмы стала наведванне кампаніі Shanghai Tonglu Cloud Transportation Technology Co., LTD – аднаго з вядучых кітайскіх прадпрыемстваў у галіне дыягностыкі дарожных пакрыццяў і лічбавага кіравання транспартнай інфраструктурай.
Кампанія была заснавана ў 2020 годзе і з'яўляецца вынікам паспяховай трансфармацыі навуковых распрацовак Універсітэта Тунцзі ў камерцыйны прадукт. Гэта класічны прыклад эфектыўнай мадэлі «універсітэт – стартап»: тэхналагічнае ядро сфарміравалася ў навукова-даследчай лабараторыі, а камерцыялізацыяй занялася каманда выпускнікоў і аспірантаў, якая стварыла бізнес на аснове ўласных распрацовак. Штаб-кватэра размешчана ў навуковым парку Тунцзі ў раёне Цзядын.
Ключавыя тэхналогіі кампаніі:
легкавагавая тэхналогія абследавання дарог, якая дазваляе ўсталёўваць кампактнае абсталяванне на звычайныя аўтамабілі;
тэхналогія высокачастотнага шматмернага лічбавага кіравання дарожнымі збудаваннямі;
выкарыстанне мікраэлектрамеханічных сістэм і AI-алгарытмаў для распазнавання тыпаў пашкоджанняў.
Асноўныя праекты: воблачная платформа для моста Ганконг–Чжухай–Макаа, лічбавая эксплуатацыя дарог у раёне Сюн’ань, дыягностыка дарог больш чым у 200 акругах Кітая (агульная працягласць абследаванай сеткі – 700 000 км).
Беларускіх гасцей прымаў прафесар У Дзіфэй, які прадставіў абсталяванне і праграмныя платформы на аснове ШІ (з выкарыстаннем агента DeepSeek AI). Дэлегацыя БНТУ выказала зацікаўленасць у магчымым укараненні падобных рашэнняў у Беларусі.
Цэнтральнай падзеяй стажыроўкі стала выступленне Ягора Жукоўскага з адкрытай лекцыяй. У аўдыторыі сабраліся студэнты, аспіранты і выкладчыкі, каб пачуць апавяданне пра дарожнае будаўніцтва ў Рэспубліцы Беларусь: ад гістарычных традыцый (знакаміты Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588 года, які стаў першым у Еўропе дарожным кодэксам) да сучасных дасягненняў.
Асаблівую цікавасць аўдыторыі выклікалі прыклады ўкаранення «зялёных» тэхналогій – выкарыстанне другасных рэсурсаў (залы ЦЭЦ, гумовай крошкі, асфальтагрануляту) і метаду халоднага рэсайклінгу, які дазваляе перапрацоўваць да 95% старога пакрыцця. Беларускі вопыт праектавання дарог на балоцістых грунтах і ва ўмовах зменлівага клімату аказаўся нечакана блізкім кітайскім калегам.
Пасля лекцыі разгарнулася ажыўленая дыскусія.
«Ваш падыход да ўстойлівага развіцця дарожнай інфраструктуры вельмі натхняе, – адзначыў адзін з магістрантаў Тунцзі. – Асабліва цікава было даведацца, як вы ўжываеце другасныя рэсурсы».
Факультэт транспартных камунікацый і будаўнічы факультэт БНТУ выказваюць падзяку ўсім кітайскім калегам за цёплы прыём і плённае супрацоўніцтва і застаюцца адкрытымі для новых партнёрстваў.
