Развіццё навукова-педагагічнай школы кафедры "Матэрыялазнаўства ў машынабудаванні"
З моманту свайго стварэння ў 1953 годзе кафедра "Металазнаўства" (1953 -1963 г), "Металазнаўства і тэрмічная апрацоўка металаў" (1963 - 1990 г.), "Матэрыялазнаўства ў машынабудаванні" (1990 г. па н.в.) разам з падрыхтоўкай інжынерных і навукова-педагагічных кадраў актыўна займалася праблемамі павышэння даўгавечнасці разнастайных металічных вырабаў. У розныя гістарычныя перыяды развіцця айчыннай прамысловасці кафедра вырашала розныя, актуальныя на той перыяд навукова-тэхнічныя і вучэбна-метадычныя праблемы [1].
У перыяд станаўлення беларускага машынабудавання (загадчыкі кафедры праф. Маграрын Н.Ф., праф. Ляховіч Л.С. кафедра шмат часу ўдзяляла пытанням падрыхтоўкі вострадэфіцытных інжынерных кадраў і актуальнымі праблемамі тэрмічнай і хіміка-тэрмічнай апрацоўкі розных сталей для маладых беларускіх прадпрыемстваў. У гэты перыяд была адкрыта новая спецыяльнасць "Металазнаўства, абсталяванне і тэхналогія тэрмічнай апрацоўкі" і кафедра атрымала новую назву "Металазнаўства і тэрмічная апрацоўка металаў" (1963 г.) Прафесар Ляховіч Л.С. .Шмат увагі надавалася металазнаўству спецыяльных сталей, перспектыўным кірункамі павярхоўнага ўмацавання [2,3,4 і інш.].
Да пачатку 70-х гадоў 20 стагоддзя кафедра стала аўтарытэтным навукова-педагагічным цэнтрам металазнаўства і тэрмічнай апрацоўкі ў Савецкім Саюзе. Дэталёва былі вывучаны некаторыя працэсы прамежкавага ператварэння ў сталях (В.В. Суркоў), халадналомкасць шэрагу канструкцыйных сталей (І.А. Рышчаў), удакладнены заканамернасці структураўтварэння шэрагу жалезавугляродзістых сплаваў (Худакормава Р.М.). а таксама іншыя актуальныя на той момант праблемы металазнаўства.
Актыўнае развіццё машынабудаўнічага комплексу краіны настойліва патрабавала эфектыўных умацавальных тэхналогій. Таму вядучае месца ў навукова-тэхнічных работах кафедры на доўгія гады занялі працэсы хіміка-тэрмічнай апрацоўкі. Даследаванні, якія праводзяцца выкладчыкамі, аспірантамі кафедры, навуковымі супрацоўнікамі навукова-даследчых лабараторый пры кафедры каардынаваліся Л.С. Ляховічам і Л.Г. Варашніным (мал.1,2). Пад іх навуковым кіраўніцтвам былі распрацаваны розныя тэхналагічныя працэсы ХТО. Былі распрацаваны працэсы баравання, сіліцыравання, храмавання, і інш., а таксама працэсы шматкампанентнага насычэння. гарачатрывалых сталей і сплаваў, тугаплаўкіх металаў, металакерамічных сплаваў (Пучкоў Э.П., Паніч Г.Г., Шчарбакоў Э.Д., Далманаў Ф.В., Пратасевіч Г.Ф., Барысёнак Г.В., Тураў Ю. В, Круковіч М.Г., Кухараў Б.С., Дэвойна Н.Г., Кулікоўскі Я.А., Іваніцкі Н.І., Мартынюк М.М., Кухарава Н.Г. і інш.). Прыйшэлыя крыху пазней на кафедру праф. Сіткевіч В.М., Сакалоў Ю.У., дац. Стэфановіч В.А. Мельнічэнка В.У. прыўнеслі шэраг новых напрамкаў і ўзмацнілі кадравы склад кафедры. Адмысловае месца ў працах кафедры займалі працэсы атрымання борзмяшчальных тэрмадыфузійных пластоў. Ужо ў першых работах гэтага напрамку сфарміраваўся фірменны стыль навуковай школы кафедры – глыбокі фізіка-хімічны аналіз працэсаў структураўтварэння і эфектыўная практычная рэалізацыя тэрмадыфузійнага ўмацавання шырокага спектра металавырабаў [4]. тугаплаўкіх металаў, металакерамічных сплаваў (Пучкоў Э.П., Паніч Г.Г., Шчарбакоў Э.Д., Далманаў Ф.В., Пратасевіч Г.Ф., Барысёнак Г.В., Тураў Ю.В, Круковіч М. Г., Кухараў Б.С., Дэвойна Н.Г., Кулікоўскі Я.А., Іваніцкі Н.І., Мартынюк М.М., Кухарава Н.Г. і інш.). Прыйшэлыя крыху пазней на кафедру праф. Сіткевіч В.М., Сакалоў Ю.У., дац. Стэфановіч В.А. Мельнічэнка В.У. прыўнеслі шэраг новых напрамкаў і ўзмацнілі кадравы склад кафедры. Адмысловае месца ў працах кафедры займалі працэсы атрымання борзмяшчальных тэрмадыфузійных пластоў. Ужо ў першых работах гэтага напрамку сфарміраваўся фірменны стыль навуковай школы кафедры – глыбокі фізіка-хімічны аналіз працэсаў структураўтварэння і эфектыўная практычная рэалізацыя тэрмадыфузійнага ўмацавання шырокага спектра металавырабаў [4]. тугаплаўкіх металаў, металакерамічных сплаваў (Пучкоў Э.П., Паніч Г.Г., Шчарбакоў Э.Д., Далманаў Ф.В., Пратасевіч Г.Ф., Барысёнак Г.В., Тураў Ю.В, Круковіч М. Г., Кухараў Б.С., Дэвойна Н.Г., Кулікоўскі Я.А., Іваніцкі Н.І., Мартынюк М.М., Кухарава Н.Г. і інш.). Прыйшэлыя крыху пазней на кафедру праф. Сіткевіч В.М., Сакалоў Ю.У., дац. Стэфановіч В.А. Мельнічэнка В.У. прыўнеслі шэраг новых напрамкаў і ўзмацнілі кадравы склад кафедры. Адмысловае месца ў працах кафедры займалі працэсы атрымання борзмяшчальных тэрмадыфузійных пластоў. Ужо ў першых работах гэтага напрамку сфарміраваўся фірменны стыль навуковай школы кафедры – глыбокі фізіка-хімічны аналіз працэсаў структураўтварэння і эфектыўная практычная рэалізацыя тэрмадыфузійнага ўмацавання шырокага спектра металавырабаў [4]. , Шчарбакоў Э.Д., Далманаў Ф.У., Пратасевіч Г.Ф., Барысёнак Г.У., Тураў Ю.У, Круковіч М.Г., Кухараў Б.С., Дэвойна Н.Г., Кулікоўскі Е. .А., Іваніцкі Н.І., Мартынюк М.М., Кухарава Н.Г. і інш.). Прыйшэлыя крыху пазней на кафедру праф. Сіткевіч В.М., Сакалоў Ю.У., дац. Стэфановіч В.А. Мельнічэнка В.У. прыўнеслі шэраг новых напрамкаў і ўзмацнілі кадравы склад кафедры. Адмысловае месца ў працах кафедры займалі працэсы атрымання борзмяшчальных тэрмадыфузійных пластоў. Ужо ў першых работах гэтага напрамку сфарміраваўся фірменны стыль навуковай школы кафедры – глыбокі фізіка-хімічны аналіз працэсаў структураўтварэння і эфектыўная практычная рэалізацыя тэрмадыфузійнага ўмацавання шырокага спектра металавырабаў [4]. , Шчарбакоў Э.Д., Далманаў Ф.У., Пратасевіч Г.Ф., Барысёнак Г.У., Тураў Ю.У, Круковіч М.Г., Кухараў Б.С., Дэвойна Н.Г., Кулікоўскі Е. .А., Іваніцкі Н.І., Мартынюк М.М., Кухарава Н.Г. і інш.). Прыйшэлыя крыху пазней на кафедру праф. Сіткевіч В.М., Сакалоў Ю.У., дац. Стэфановіч В.А. Мельнічэнка В.У. прыўнеслі шэраг новых напрамкаў і ўзмацнілі кадравы склад кафедры. Адмысловае месца ў працах кафедры займалі працэсы атрымання борзмяшчальных тэрмадыфузійных пластоў. Ужо ў першых работах гэтага напрамку сфарміраваўся фірменны стыль навуковай школы кафедры – глыбокі фізіка-хімічны аналіз працэсаў структураўтварэння і эфектыўная практычная рэалізацыя тэрмадыфузійнага ўмацавання шырокага спектра металавырабаў [4]. Кулікоўскі Я.А., Іваніцкі Н.І., Мартынюк М.М., Кухарава Н.Г. і інш.). Прыйшэлыя крыху пазней на кафедру праф. Сіткевіч В.М., Сакалоў Ю.У., дац. Стэфановіч В.А. Мельнічэнка В.У. прыўнеслі шэраг новых напрамкаў і ўзмацнілі кадравы склад кафедры. Адмысловае месца ў працах кафедры займалі працэсы атрымання борзмяшчальных тэрмадыфузійных пластоў. Ужо ў першых работах гэтага напрамку сфарміраваўся фірменны стыль навуковай школы кафедры – глыбокі фізіка-хімічны аналіз працэсаў структураўтварэння і эфектыўная практычная рэалізацыя тэрмадыфузійнага ўмацавання шырокага спектра металавырабаў [4]. Кулікоўскі Я.А., Іваніцкі Н.І., Мартынюк М.М., Кухарава Н.Г. і інш.). Прыйшэлыя крыху пазней на кафедру праф. Сіткевіч В.М., Сакалоў Ю.У., дац. Стэфановіч В.А. Мельнічэнка В.У. прыўнеслі шэраг новых напрамкаў і ўзмацнілі кадравы склад кафедры. Адмысловае месца ў працах кафедры займалі працэсы атрымання борзмяшчальных тэрмадыфузійных пластоў. Ужо ў першых работах гэтага напрамку сфарміраваўся фірменны стыль навуковай школы кафедры – глыбокі фізіка-хімічны аналіз працэсаў структураўтварэння і эфектыўная практычная рэалізацыя тэрмадыфузійнага ўмацавання шырокага спектра металавырабаў [4]. Адмысловае месца ў працах кафедры займалі працэсы атрымання борзмяшчальных тэрмадыфузійных пластоў. Ужо ў першых работах гэтага напрамку сфарміраваўся фірменны стыль навуковай школы кафедры – глыбокі фізіка-хімічны аналіз працэсаў структураўтварэння і эфектыўная практычная рэалізацыя тэрмадыфузійнага ўмацавання шырокага спектра металавырабаў [4]. Адмысловае месца ў працах кафедры займалі працэсы атрымання борзмяшчальных тэрмадыфузійных пластоў. Ужо ў першых работах гэтага напрамку сфарміраваўся фірменны стыль навуковай школы кафедры – глыбокі фізіка-хімічны аналіз працэсаў структураўтварэння і эфектыўная практычная рэалізацыя тэрмадыфузійнага ўмацавання шырокага спектра металавырабаў [4].
Значны ўклад у развіццё беларускай навуковай школы ХТА ўнёс прафесар Варашнін Л.Г. [5]. Пад яго кіраўніцтвам у 1990 годзе кафедра пачала падрыхтоўку, інжынераў па перспектыўнай спецыяльнасці «Матэрыялазнаўства ў машынабудаванні» і атрымала новую назву «Матэрыялазнаўства ў машынабудаванні». У свой час кандыдацкая дысертацыя Варашніна Л.Г., прысвечаная электролізнаму бараванню сталі, паклала пачатак вялікаму цыклу работ па стварэнню ахоўных дыфузійных пакрыццяў на металах і сплавах шырокага функцыянальнага прызначэння (зносаўстойлівых, цеплатрывалых, каразійнастойкіх, кавітацыйнатрывалых), якія прынеслі Савецкім Саюзе, але і за яе межамі. Быў выдадзены першы вытворчы даведнік па бараванні розных сталей і чыгунаў [6]. Быў выкананы піянерны цыкл работ па тэорыі і тэхналогіі хіміка-тэрмічнай апрацоўкі металаў і сплаваў. Была распрацавана дэталёвая метадалогія даследавання працэсаў хіміка-тэрмічнай апрацоўкі. Распрацавана больш за 100 новых дыфузійных пакрыццяў як шматмэтавага, так і спецыяльнага прызначэння. Неабходна адзначыць актыўнае даследаванне металатэрмічных насычальных асяроддзяў і распрацоўку прамысловых тэхналогій ХТО на іх аснове (у тым ліку і пазапячным метадам). Шырока вядомы даведнік «Хіміка-тэрмічная апрацоўка металаў і сплаваў» (выдадзены ў 1981 годзе калектывам кафедры пад рэдакцыяй Л.С. Ляховіча, а ў 1985 годзе перавыдадзены ў Токіа на японскай мове) [7]. Аўтарскім калектывам распрацаваны ДАСТ 28428-90 «Тэрмадыфузійнае ўмацаванне металічных вырабаў» (1990 г.). Варта падкрэсліць развіццё ў гэты перыяд найноўшых на той час напрамкаў ХТА: шматкампанентнае термодиффузионное насычэнне, аптымізацыйнае планаванне эксперыментаў і матэматычнае мадэляванне працэсаў масапераносу пры ХТО. Прафесар Л.Г. Варашнін, валодаючы высокай кваліфікацыяй металазнаўцы ўральскай школы, шырокім навуковым кругаглядам і нетрывіяльным навуковым мысленнем, надаваў вялікае значэнне тэорыі і матэматычнаму мадэляванню ў матэрыялазнаўстве яшчэ задоўга да таго, як кірунак Computational Materials Science аформіўся ў самастойную навуку [8]. Шматгадовы досвед даследаванняў і выкладання на кафедры дазволіў аўтарскаму калектыву пад кіраўніцтвам праф. Варашніна Л.Г напісаць першы ў Беларусі падручнік "Тэорыя і тэхналогія хіміка-тэрмічнай апрацоўкі". [9]. Падручнік быў выдадзены ўжо пасля смерці Варашніна Л.Г., дзякуючы намаганням дац. Мендзялеевай А.Л. Спектр навуковых інтарэсаў кафедры ў гэты перыяд быў вельмі шырокі - ад распрацоўкі бранявых і інструментальных сталей да ўмацавання цвёрдых сплаваў.
Сацыяльна-эканамічныя, палітычныя змены пачатку 21 стагоддзі не маглі не адбіцца на кафедры. Новай Беларусі былі патрэбны новыя рашэнні ў падрыхтоўцы матэрыялазнаўцаў. Навукова-педагагічны калектыў кафедры актыўна пачаў развіваць магістратуру. Сучасныя тэндэнцыі развіцця матэрыялазнаўства настойліва запатрабавалі пашырэнні глыбіні разумення магістрантамі фізіка-хімічнай прыроды працэсаў атрымання новых матэрыялаў, асабліва дыфузійных працэсаў. Для гэтага былі распрацаваны інтэрактыўныя курсы [10]. Нараўне з падрыхтоўкай навукова-педагагічных кадраў для сістэмы вышэйшай адукацыі і навуковых устаноў на кафедры была арганізавана падрыхтоўка навукова-тэхнічных кадраў для патрэб беларускага машынабудавання. Трэба адзначыць, што ў сучасных умовах роля і значэнне навукова-тэхнічнай ініцыятывы і кваліфікацыі ў вырашэнні вытворчых задач, у прыватнасці металазнаўчых задач, істотна ўзраслі [11]. Як правіла, тэматыка магістарскай дысертацыі цесна звязана з прафесійнай дзейнасцю навучэнца (інжынера) і накіравана на індывідуальную падрыхтоўку спецыяліста ў плане ўдасканалення дзеючых і распрацоўкі новых энерга-, рэсурсазберагальных металургічных тэхналогій. Асноўны ўпор быў зроблены на індывідуальную працу кіраўніка з магістрантам. У 2010 - 2017 гадах не менш за 10 ... 12 чалавек у год навучаліся ў магістратуры кафедры. За апошнія гады такім чынам падвысілі сваю кваліфікацыю адмыслоўцы шматлікіх кіроўных машынабудаўнічых і металургічных прадпрыемстваў. Развіццё гэтай магістратуры прывяло да разумення, што найбольш эфектыўнай для вытворца з'яўляецца завочная форма абмяркоўваецца магістратуры. Сярод магістрантаў былі не толькі маладыя спецыялісты, але і начальнікі аддзелаў, цэхаў, галоўныя адмыслоўцы прадпрыемстваў. За апошнія гады больш за 40 спецыялістаў паспяхова абаранілі магістарскія дысертацыі на кафедры. Шэраг з іх ужо займае кіруючыя пасады на металургічных і машынабудаўнічых прадпрыемствах Беларусі. Некалькі чалавек апошніх гадоў выпуск паспяхова працуюць за мяжой. Далейшым развіццём магістарскага напрамку кафедры стала адкрыццё ў 2019 годзе сумесна з Навукова-практычным цэнтрам Дзяржаўнага камітэта судовых экспертыз РБ перспектыўнай спецыяльнасці магістратуры 1-36 80 09 «Экспертыза матэрыялаў машынабудавання, пакрыццяў і вырабаў». Шэраг з іх ужо займае кіруючыя пасады на металургічных і машынабудаўнічых прадпрыемствах Беларусі. Некалькі чалавек апошніх гадоў выпуск паспяхова працуюць за мяжой. Далейшым развіццём магістарскага напрамку кафедры стала адкрыццё ў 2019 годзе сумесна з Навукова-практычным цэнтрам Дзяржаўнага камітэта судовых экспертыз РБ перспектыўнай спецыяльнасці магістратуры 1-36 80 09 «Экспертыза матэрыялаў машынабудавання, пакрыццяў і вырабаў». Шэраг з іх ужо займае кіруючыя пасады на металургічных і машынабудаўнічых прадпрыемствах Беларусі. Некалькі чалавек апошніх гадоў выпуск паспяхова працуюць за мяжой. Далейшым развіццём магістарскага напрамку кафедры стала адкрыццё ў 2019 годзе сумесна з Навукова-практычным цэнтрам Дзяржаўнага камітэта судовых экспертыз РБ перспектыўнай спецыяльнасці магістратуры 1-36 80 09 «Экспертыза матэрыялаў машынабудавання, пакрыццяў і вырабаў».
Вастрыня праблемы навукова-педагагічных кадраў стала прычынай актывізацыі работ у гэтым напрамку. За апошнія гады створана пэўная сістэма падбору і падрыхтоўкі таленавітай, прафпрыдатнай моладзі для работы на кафедры і навуковай лабараторыі (мал.3). Большасць маладых супрацоўнікаў кафедры - яе выпускнікі.
Мал. 3 - Структура падрыхтоўкі навукова-педагагічных і навукова-вытворчых кадраў на кафедры і НДЛ умацавання стальных вырабаў 2006-2020 гг.
У навуковым плане калектыў кафедры актыўна працуе ў магістральным напрамку развіцця тэорыі і тэхналогій дыфузійнага легіравання для павышэння даўгавечнасці металічных вырабаў. Абаронены доктарская дысертацыя (2008 г.), а таксама кандыдацкія дысертацыі супрацоўнікаў і выпускнікоў кафедры: Астрэка Л.А (2006 г.), Дашкевіч В.Г. (2009 г.), Ткачэнка Г.А. (2011 г.), Грыгорчык А.М. (2016г.), Кавальчук А.У. (2020 г.).
У пачатку 21 стагоддзя быў выкананы комплекс даследаванняў, які дазволіў упершыню стварыць новы метадалагічны і тэхналагічны падыход да атрымання спецыяльных сплаваў для ахоўных пакрыццяў і тэхналогіі іх вытворчасці дыфузійным легаваннем, у аснове якога ляжыць навукова-абгрунтаванае праектаванне і выраб запатрабаваных высокаэфектыўных сплаваў для канкрэтных вытворчых умоў з даступнага. айчыннай сыравіны, у тым ліку адходы металаапрацоўкі. Комплекс выкананых даследаванняў стаў базай для шырокага прамысловага ўкаранення гамы новых, айчынных наплавачных сплаваў і рэсурсазберагальных тэхналогій умацавання хутка-зношваных дэталей машынабудавання, сельскагаспадарчай, меліярацыйнай і будаўнічай тэхнікі, якія адпавядаюць сучаснаму сусветнаму ўзроўню. Вынікі выкананага комплексу работ абаронены 30-ю патэнтамі Рэспублікі Беларусь і Расійскай Федэрацыі. У выніку прамысловага ўкаранення навуковых даследаванняў распрацавана 5 тэхнічных умоў на навукова-тэхнічную прадукцыю, 4 тэхналагічныя рэгламенты на атрыманне сплаваў для ахоўных пакрыццяў, больш за 20 тэхналагічных працэсаў умацавання і аднаўлення дэталей машын [12].
У апошнія гады кафедра актыўна ўдасканальвае і развівае перспектыўныя напрамкі паверхневага і аб'ёмнага ўмацавання дэталей машын і механізмаў. Створаны эфектыўныя іскрабяспечныя тэрмадыфузійныя пласты на канструкцыйных і інструментальных сталях [13] . Праводзіцца ўдасканаленне традыцыйных барыдных пластоў у напрамку зніжэння далікатнасці і павышэння зносаўстойлівасці за кошт змянення марфалогіі пласта і дадатковага легіравання [14] . Вядуцца піянерныя работы па тэрмадыфузійным легіраванні медных сплаваў. Распрацавана арыгінальная тэхналогія фарміравання тэрмадыфузійных цеплатрывалых пластоў на медных халадзільніках вытворчасці шкловалакна [15] .
Інтэнсіфікацыя дыфузійнага легіравання макра-і мікрааб'ектаў пры ХТО з'яўлялася актуальнай заўсёды. На світанку развіцця кафедры праводзіліся падобныя даследаванні [3] .Да цяперашняга часу атрыманы новыя навуковыя дадзеныя па ўплыве псеўдазвадквання і хуткаснага тэрмацыкліравання на праходжанне дыфузійных працэсаў у сталях. Устаноўлены і рэалізаваны ў вытворчай тэхналогіі асаблівасці структураўтварэння нітрацэментаваных дыфузійных слаёў і асяродку дэталей з даэўтэктоідных канструкцыйных сталей пры лакальным уздзеянні індукцыйнага цыклічнага нагрэву. У выніку шматразовых структурных ператварэнняў, фазавага наклепа і рэкрышталізацыйных працэсаў адбываецца інтэнсіфікацыя цвёрдафазнай дыфузіі, што суправаджаецца істотным павелічэннем таўшчыні пласта з фарміраваннем высокадысперснай структуры.
Створана адытыўная тэхналогія фармавання тэрмадыфузійных пластоў з дадатковым нанясеннем вакуумных нітрыдных пакрыццяў. Устаноўлена эфектыўнасць прымянення тэрмадыфузійнага баравання для распрацоўкі адытыўных тэхналогій павярхоўнага ўмацавання прэцызійных сталёвых дэталяў з нанясеннем цвёрдых вакуумных іённа-плазменных пакрыццяў на прыкладзе PVD пакрыцця TiAlN. Эксперыментальна паказана, што ўжыванне баравання сталёвых падкладак для нанясення пакрыццяў TiAlN дазваляе дадаткова падвысіць мікрацвёрдасць і зносаўстойлівасць. Эксперыментальна паказаны і тэарэтычна абгрунтаваны факт фармавання на сталёвай паверхні новага мікракампазіцыйнага матэрыялу, які ўтворыцца ў выніку паслядоўных аперацый тэрмадыфузійнага баравання і вакуумнага парафазнага аблогі і які валодае ўласцівасцямі, не дасягальнымі матэрыяламі падкладкі і вакуумнага пакрыцця ў асобнасці. Так, усталявана, што для ўзораў з пакрыццём TiAlN на падкладках з сталей У8А і 9ХС з кампактным двухфазным барыдным пластом значэння фактычна вымеранай мікрацвёрдасці паверхні могуць дасягаць 34…35 гПа пры ўласнай мікрацвёрдасці пакрыцця TiAlN на ўзроўні 28…30 гПа. Атрыманыя вынікі дазваляюць эфектыўна выкарыстоўваць бараванне сумесна з нанясеннем цвёрдых іённа-плазменных пакрыццяў для ўмацавання шырокага класа дэталяў і зрабіць навукова абгрунтаваным зніжэнне таўшчыні пакрыццяў тыпу TiAlN і аналагічных цвёрдых пакрыццяў на сталёвых падкладках барыдным пластом без страты ва ўласцівасцях умацаванай паверхні, а таксама могуць быць скарыстаны пры распрацоўцы новых спосабаў комплекснага павярхоўнага ўмацавання [17, 18]. усталявана, што для ўзораў з пакрыццём TiAlN на падкладках з сталей У8А і 9ХС з кампактным двухфазным барыдным пластом значэння фактычна вымеранай мікрацвёрдасці паверхні могуць дасягаць 34…35 гПа пры ўласнай мікрацвёрдасці пакрыцця TiAlN на ўзроўні 28…30 гПа. Атрыманыя вынікі дазваляюць эфектыўна выкарыстоўваць бараванне сумесна з нанясеннем цвёрдых іённа-плазменных пакрыццяў для ўмацавання шырокага класа дэталяў і зрабіць навукова абгрунтаваным зніжэнне таўшчыні пакрыццяў тыпу TiAlN і аналагічных цвёрдых пакрыццяў на сталёвых падкладках барыдным пластом без страты ва ўласцівасцях умацаванай паверхні, а таксама могуць быць скарыстаны пры распрацоўцы новых спосабаў комплекснага павярхоўнага ўмацавання [17, 18]. усталявана, што для ўзораў з пакрыццём TiAlN на падкладках з сталей У8А і 9ХС з кампактным двухфазным барыдным пластом значэння фактычна вымеранай мікрацвёрдасці паверхні могуць дасягаць 34…35 гПа пры ўласнай мікрацвёрдасці пакрыцця TiAlN на ўзроўні 28…30 гПа. Атрыманыя вынікі дазваляюць эфектыўна выкарыстоўваць бараванне сумесна з нанясеннем цвёрдых іённа-плазменных пакрыццяў для ўмацавання шырокага класа дэталяў і зрабіць навукова абгрунтаваным зніжэнне таўшчыні пакрыццяў тыпу TiAlN і аналагічных цвёрдых пакрыццяў на сталёвых падкладках барыдным пластом без страты ва ўласцівасцях умацаванай паверхні, а таксама могуць быць скарыстаны пры распрацоўцы новых спосабаў комплекснага павярхоўнага ўмацавання [17, 18]. што для ўзораў з пакрыццём TiAlN на падкладках з сталей У8А і 9ХС з кампактным двухфазным барыдным пластом значэння фактычна вымеранай мікрацвёрдасці паверхні могуць дасягаць 34…35 гПа пры ўласнай мікрацвёрдасці пакрыцця TiAlN на ўзроўні 28…30 гПа. Атрыманыя вынікі дазваляюць эфектыўна выкарыстоўваць бараванне сумесна з нанясеннем цвёрдых іённа-плазменных пакрыццяў для ўмацавання шырокага класа дэталяў і зрабіць навукова абгрунтаваным зніжэнне таўшчыні пакрыццяў тыпу TiAlN і аналагічных цвёрдых пакрыццяў на сталёвых падкладках барыдным пластом без страты ва ўласцівасцях умацаванай паверхні, а таксама могуць быць скарыстаны пры распрацоўцы новых спосабаў комплекснага павярхоўнага ўмацавання [17, 18]. што для ўзораў з пакрыццём TiAlN на падкладках з сталей У8А і 9ХС з кампактным двухфазным барыдным пластом значэння фактычна вымеранай мікрацвёрдасці паверхні могуць дасягаць 34…35 гПа пры ўласнай мікрацвёрдасці пакрыцця TiAlN на ўзроўні 28…30 гПа. Атрыманыя вынікі дазваляюць эфектыўна выкарыстоўваць бараванне сумесна з нанясеннем цвёрдых іённа-плазменных пакрыццяў для ўмацавання шырокага класа дэталяў і зрабіць навукова абгрунтаваным зніжэнне таўшчыні пакрыццяў тыпу TiAlN і аналагічных цвёрдых пакрыццяў на сталёвых падкладках барыдным пластом без страты ва ўласцівасцях умацаванай паверхні, а таксама могуць быць скарыстаны пры распрацоўцы новых спосабаў комплекснага павярхоўнага ўмацавання [17, 18].
Антыкаразійнае тэрмадыфузійнае цынкаванне сталёвых вырабаў з'яўляецца прадметам пільнай увагі супрацоўнікаў кафедры на працягу доўгага часу [7,19]. У апошнія гады праведзены комплекс новых даследаванняў, у выніку якога распрацавана энергазберагальная тэхналогія тэрмічнай апрацоўкі і тэрмадыфузійнага цынкавання пругкіх стальных элементаў. Тэарэтычна абгрунтавана і практычна рэалізавана энергазберагальнае сумяшчэнне працэсаў тэрмадыфузійнага цынкавання з водпускам апрацоўваных стальных вырабаў пасля загартоўкі. Устаноўлены асаблівасці структураўтварэння пры распадзе мартэнсіту канструкцыйных спружынных сталей у працэсе дыфузійнага насычэння цынкам і сярэдняга водпуску [20].
У цяперашні няпросты час кафедра па-ранейшаму з'яўляецца прызнаным навукова-педагагічным цэнтрам металазнаўства і хіміка-тэрмічнай апрацоўкі ў Беларусі і блізкім замежжы, які дынамічна развіваецца.
Публікацыі
