Кафедра "Электрычныя сістэмы" была арганізавана ў верасні 1963 года з мэтай падрыхтоўкі інжынераў-электрыкаў па спецыяльнасці "Электрычныя сістэмы і сеткі".
Першым загадчык кафедры быў запрошаны з Ташкенцкага політэхнічнага інстытута д.т.н., прафесар Паспелаў Рыгор Яфімавіч (фота 1).
es1
Фота 1. · Паспелаў Г.Я.
За мінулы перыяд кафедрай выпушчана больш за 2500 інжынераў, падрыхтаваны 3 дактары і 80 кандыдатаў тэхнічных навук, больш за 180 магістраў тэхнічных навук у галіне электрычных сістэм і сетак. Сфарміраваўся і прадаўжае развівацца навукова-педагагічны калектыў, створана адпаведная школа падрыхтоўкі кадраў і правядзення навуковых даследаванняў. Выпускнікі кафедры паспяхова працуюць ва ўсіх кутках Рэспублікі Беларусь, у розных рэгіёнах Расійскай Федэрацыі, Украіне, Казахстане, Узбекістане, у Заходняй Еўропе (Германія, Аўстрыя, Балгарыя, Венгрыя і інш.), у дзясятках краін Паўночнай, Цэнтральнай і Паўднёвай Афрыкі, Паўднёвай і Паўночнай Амерыкі, у краінах Блізкага Усходу і Азіі.
Выпускнікі кафедры ўнеслі і ўносяць дастойны ўклад у надзейную і бесперабойную работу Беларускай энергасістэмы, у забеспячэнне дзейнасці такой жыццёва важнай галіны народнай гаспадаркі, як электраэнергетыка.
Аснову кафедры складаюць супрацоўнікі, працоўная дзейнасць якіх у сценах вышэйшай школы складае 20, 30 і больш гадоў, якія назапасілі вялікі вопыт педагагічнай і навуковай работы, які яны з поўнай аддачай выкарыстоўваюць пры падрыхтоўцы і выхаванні маладых спецыялістаў.
З самага пачатку свайго існавання кафедра актыўна пачала падрыхтоўку выкладчыцкіх і навуковых кадраў высокай кваліфікацыі. У год арганізацыі кафедры ў аспірантуру кафедры паступілі: Леанід Лукіч Чарвінскі, Георгій Паўлавіч Сбродаў, Віктар Цімафеевіч Федзін.
Пасля заканчэння аспірантуры Кіеўскага політэхнічнага інстытута на кафедры пачаў працаваць (1967 г.) Нічыпаровіч Л.В., пасля заг. кафедрай "Электразабеспячэнне прамысловых прадпрыемстваў" БПІ.
У сакавіку 1969 года запрошаны М.А. Караткевіч і С.К. Гурскі; у 1967 – В.М. Цыганкоў, А.У. Беражной і А.А. Касьянаў у 1970, Л.І. Пціцына ў 1972, у 1975 г. - Р.І. Запатрын.
Непасрэдна пасля заканчэння нашага інстытута засталіся працаваць на кафедры выдатнікі вучобы Шыманская Т.А. (1965 г.), Радкевіч В.М. (1966 г.), Варатніцкі В.Э. (1968 г.), Фурсанаў М.І. (1972 г.), Шырачын С.П. (1973 г.).
Маючы вытворчы вопыт, з прадпрыемства Белэнергарамналадка пасля заканчэння аспірантуры кафедры «Электрычных сістэм» БПІ прыйшлі на кафедру Калянціёнак А.У. (1978 г.) і Шапіра І.З. (1976 г.), з Архангельскіх электрасетак - выпускніца кафедры Фадзеева Г.А. (1975 г.), з камітэта стандартаў БССР - выпускнік вячэрняга аддзялення Пракапенкі В.Г. (1970 г.).
У розны час на кафедры працавалі выпускнікі аспірантуры кафедры Царагародцаў В.А., Нікіфараў М.В., Домнікаў С.В., Аляксандраў А.І.
На працягу 15 гадоў пасля Г.Я. Паспелава з 1990 да 2005 года кафедру ўзначальваў прафесар У.Ц. Федзін (фота 2).
fedin
Фота 2. Віктар Цімафеевіч Федзін
З 2005 года і да гэтага часу кафедру ўзначальвае доктар тэхнічных навук, прафесар М.І. Фурсанаў (фота 3).
У ліку прафесараў кафедры - Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі БССР Г.Я. Паспелаў (да 2011 г.), М.А. Караткевіч, В.Ц. Федзін (да 2015 г.). На пасадзе дацэнтаў працуюць В.Р. Пракапенка, А.У. Калянціёнак, Ю.С. Петруша, А.А. Старжынскі, С.О. Новікаў.
es2
Фота 3 .·Міхаіл Іванавіч Фурсанаў
Акрамя навучальнай працы кафедра паспяхова займаецца навукай. Штогод кафедрай выконвалася каля 5-6 гасдагаворных і дзяржбюджэтных навукова-даследчых работ. Усе гаспадарчыя дагаворныя навукова-даследчыя работы кафедры былі скаардынаваны з планамі ДНТК, АН, Мінэнерга, Белгалоўэнерга. Гэтыя работы выконваліся выкладчыкамі кафедры і супрацоўнікамі навукова-даследчага сектара (НІС) кафедры.
Навуковымі супрацоўнікамі і інжынерамі НДС кафедры ў розны час працавалі: Баранікаў А.І., Буракоў А.П., Вінаградава Т.Б., Ганчароў В.М., Домнікаў С.В., Жыгілей В.В., Зуйкова А. Я., Кірыленка В.А., Кананенка З.І., Мароз А.А., Пятрэнка А.Ф., Петруша Ю.С., Радкевіч В.М., Стралова Т.М., Уласевіч А.Ф. , Фурсанаў М.І., Чардынцава (Сушчанок) Л.Р., Шапіра І.З., Шырачын С.П. і інш.
Навуковыя супрацоўнікі і інжынеры НДС кафедры пад кіраўніцтвам выкладчыкаў кафедры выконвалі навуковыя даследаванні па гасдагаворнай і дзяржбюджэтнай тэматыцы, якая развівалася ў трох напрамках:
- прыкладныя даследаванні; яны прыносілі вялікі эканамічны эфект;
– пошукава-прыкладныя работы, якія ставяць за мэту выяўленне новых тэхнічных рашэнняў пры эксплуатацыі і аптымізацыі развіцця электраэнергетычных сістэм;
– працы тэарэтычнага плана; гэтыя працы ставілі за мэту стварэнне тэарэтычных асноў і распрацоўкі рашэнняў у пытаннях перадачы электрычнай энергіі і кіравання энергасістэмамі.
У 1992 годзе на базе НДЛ Электраэнергетыкі была створана НДЛ Вытворчасці і размеркавання энергіі (ПіРЭ), загадчыкам якой быў прызначаны дацэнт кафедры "Электрычныя станцыі" к.т.н., дацэнт Сяргей І.І. Навуковым кіраўніком НДЛ ПіРЭ стаў прарэктар па навуковай рабоце д.т.н., прафесар Стралюк М.І.
У НДЛ ПіРЭ быў створаны сектар ахоўных сродкаў, які ўзначаліў выпускнік кафедры Казырэвіч І.С. Асноўным напрамкам дзейнасці сектара сталі распрацоўка і ўкараненне ў энергасістэме Беларусі ахоўных сродкаў. Вытворчасць ахоўных сродкаў была арганізавана на арандаваных плошчах НДЛ ПіРЭ. У наступстве на базе гэтага сектара было арганізавана самастойнае прадпрыемства ЗАТ "Тэхнашанс", якое з'яўляецца лідэрам у энергасістэме Беларусі па ўкараненні ахоўных сродкаў айчыннай і замежнай вытворчасці.
Пры НДЛ ПіРЭ былі створаны часовыя навуковыя калектывы (ВНК) з ліку выкладчыкаў энергетычнага факультэта, якія паспяхова займаліся прыкладнымі навуковымі даследаваннямі па гасдагаворнай тэматыцы і фундаментальнымі навуковымі даследаваннямі ў рамках дзяржаўных навуковых праграм, якія каардынуюцца Міністэрствам адукацыі і Фондам фундаментальных даследаванняў Рэспублікі Беларусь. Прыкладам паспяховай працы ВНК з'яўляецца выкананне тэмы "Распрацоўка тэарэтычных асноў і прынцыпаў фарміравання эфектыўных сістэм вытворчасці, перадачы і спажывання электрычнай і цеплавой энергіі" міжвузаўскай праграмы фундаментальных даследаванняў "Прыярытэт" у 1997-2000 гадах.
У 1999 годзе загадчыкам НДЛ ПіРЭ быў прызначаны дацэнт кафедры, к.т.н., дацэнт Калянціёнак А.У. Навуковым кіраўніком НДЛ ПіРЭ стаў дацэнт кафедры, к.т.н., дацэнт Фурсанаў М.І. Асноўнымі напрамкамі навуковай дзейнасці лабараторыі былі:
– распрацоўка тэарэтычных прынцыпаў і матэматычных мадэляў рэжымнага ўзаемадзеяння генерыруючых і спажывальных энергетычных аб'ектаў, метадаў і сродкаў прадухілення і ліквідацыі аварыйных рэжымаў у энергасістэмах;
– распрацоўка новых схемных рашэнняў і матэматычных мадэляў разліку, даследаванне вобласці эфектыўнасці намінальных напружанняў электраперадач новага канструктыўнага выканання, навуковых асноў удасканалення эксплуатацыі электрычных сетак і разліку страт электраэнергіі;
- распрацоўка матэматычнага і інфармацыйнага забеспячэння вылічальнага эксперыменту ў рэлейнай абароне і аўтаматыцы электраэнергетычных сістэм;
- экалагічныя праблемы высакавольтнай тэхнікі і дыягностыка высакавольтнага абсталявання шляхам рацыянальных метадаў выпрабаванняў;
- дынаміка гнуткіх правадоў электраўстановак энергасістэм;
- ацэнка і аптымізацыі ўзроўню страт электраэнергіі ў электрычных сетках;
– навукова-тэхнічнае абгрунтаванне пераводу электрычных сетак 6–10 кВ у рэжым заземленай нейтралі;
– распрацоўка і выраб ахоўных прылад і прылад пошуку пашкоджанняў.
З ліку выкладчыкаў кафедры ў НДЛ ПіРЭ, а таксама ў складзе ВНК пры дадзенай лабараторыі працавалі: Жэрко А.А., Залаты А.А., Калянціёнак А.У., Караткевіч М.А., Пракапенка В.Г., Фурсанаў М .І., Шыманскі Т.А. і інш. З ліку выпускнікоў кафедры ў НДЛ ПіРЭ актыўна працавалі Макарэвіч В.У., Муха А.М. і інш.
Першым загадчыкам лабараторыі кафедры "Электрычныя сістэмы" быў Прахаровіч В.Г. Пры яго ўдзеле кафедрай было набыта абсталяванне, неабходнае для правядзення лабараторных заняткаў студэнтамі. Частка абсталявання была атрымана ад кафедры ТВН, дзе раней чытаўся курс "Электрычныя сістэмы і сеткі". Пасля пераходу Прахаровіча В.Г. на іншую работу загадчыкам лабараторыі стаў Курачкін Р.М., які шмат зрабіў для развіцця лабараторнай базы кафедры. У гэты час былі набыты станкі (такарны, фрэзерны, шліфавальны), такія неабходныя для лабараторый. У далейшым лабараторыямі кіравалі Карбановіч Б.П., Маразюк В.П., Жыгілей В.В., Азёраў А.І, Скуратовіч С.Л., Кароткі Г.М., у цяперашні час працуе Гнеўка Пётр Іванавіч.
Сярод вучэбна-дапаможнага персаналу хочацца адзначыць добрасумленную работу лабарантаў Калеснік З.В., Калеснік Н.В., Равінскага І.І.
На кафедры працяглы час працавалі таксама Шчурэвіч І.В., Дзягель А.М., Сахрай А.Г., Заблоцкі В.Д., Ладуцька В.У., Кісялёва А.Б., Гурынава А.І. і інш.
Уся праца навучальна-дапаможнага персанала была накіравана на правядзенне навучальнага працэсу ў той меры, як гэтага патрабаваў навучальны план. Пры ўдзеле лабарантаў кафедры была выпушчана ўся метадычная літаратура, абнаўлялася абсталяванне і прыборы (НАІРЫ, УРМЭС-2, ПЭВМ і інш.). У далейшым кафедра набыла персанальныя ЭВМ, дзякуючы чаму з'явілася шырокая магчымасць іх выкарыстання ва ўсіх відах навучальных заняткаў (курсавое і дыпломнае праектаванне, УІРС, лабараторныя і практычныя заняткі). Акрамя таго, з'явілася магчымасць выкарыстання камп'ютараў для выканання навукова-даследчых работ, распрацоўкі алгарытмаў і праграмнага забеспячэння.
У цяперашні час М.І. Фурсанаў з'яўляецца навуковым кансультантам новага напрамку АНІЛ "Інавацыйная энергетыка", у якой супрацоўнікі кафедры М.А. Караткевіч, А.У. Калянціёнак, В.У. Макарэвіч і інш. паспяхова выконваюць навукова-даследчыя заданні дзяржаўных праграм і гаспадарчыя дагаворныя галіновыя працы.
Кафедра актыўна рыхтуе магістраў тэхнічных навук і спецыялістаў вышэйшай кваліфікацыі, размяркоўвае ўсіх выпускнікоў кафедры.
Фота 4а. Калектыў кафедры "Электрычныя сістэмы" 1985 гг.
es3
Фота 4b. Калектыў кафедры "Электрычныя сістэмы"
Выпускнікі кафедры дасягаюць поспехаў у самых розных галінах чалавечай дзейнасці. Сярод іх намеснік дырэктара па навуковай рабоце ААТ «Навукова-даследчы інстытут электраэнергетыкі» (г. Масква), член-карэспандэнт Акадэміі электратэхнічных навук РФ, генеральны дырэктар ААТ «Электразапсібмантаж», выканаўчы дырэктар «Колэнерга» (Карэлія, РФ) дэканы, прафесары і выкладчыкі ўніверсітэта і іншых устаноў адукацыі рэспублікі і за яе межамі, работнікі практычна ўсіх праектна-пошукавых, навукова-даследчых, мантажна-наладачных, эксплуатацыйных, вытворча-камерцыйных арганізацый і фірм, у тым ліку намеснік міністра энергетыкі, генеральны дырэктар ДВА "Белэнерга", генеральны дырэктар АДУ РБ, дырэктары і галоўныя інжынеры рэспубліканскіх унітарных прадпрыемстваў энергетыкі,
За мінулы перыяд кафедра падрыхтавала і выпусціла каля 150 замежных спецыялістаў - інжынераў-электрыкаў з 43 краін (Алжыр, Ангола, Афганістан, Бангладэш, Бенін, Балгарыя, Балівія, Венгрыя, Гана, Гвінея, Германія, Замбія, Ізраіль, Іарданія, Ірак, Іран. , Індыя, Емен, Камерун, Кіпр, Калумбія, Конга, Лаос, Ліберыя, Ліван, Мадагаскар, Малі, Марока, Мазамбік, Нікарагуа, Непал, Нігер, Нігерыя, Сенегал, Сірыя, Самалі, Танзанія, Туніс, Туркменістан, Пакістан , Чад, Шры-Ланка, Эквадор, Эфіопія). Найбольшая колькасць спецыялістаў падрыхтавана для наступных краін: Непал - 18 чал., Емен - 10, Туніс - 8, Афганістан, Перу і Калумбія - па 6 чал.
